Amma
Amma dó á mánudagskvöldið. Hún var orðin ósköp léleg, níutíu og þriggja ára og hafði átt erfitt með mál í meira en tíu ár. Ég held að hún hafi verið sátt við að fá að fara. Samt syrgi ég hana. Það er náttúrulega ekkert nema eigingirni. Ég sakna hennar, bölva sjálfri mér fyrir að hafa ekki verið á landinu til að geta kvatt hana almennilega, rifja upp allar minningarnar...
Amma mín eða Guðmunda Lilja Ólafsdóttir eins og hún hét, átti nefnilega stóran þátt í uppeldi mínu. Þegar ég var lítil voru það nefnilega bara börn einstæðra foreldra sem komust að á skóladagheimilum eða öðrum slíkum stofnunum. Frá sjö ára aldri og fram eftir öllu borðaði ég því hádegismat hjá ömmu og afa hvern einasta virkan dag. Ef ég var eftir hádegi í skólanum þá kom ég fyrir hádegi og fékk að kúra aðeins uppi í hjá gömlu hjónunum. Ef ég var fyrir hádegi í skólanum þá kom ég eftir skóla og fékk bæði andlega og líkamlega næringu. Amma gaf mér hádegismat, sem alltaf var tvíréttaður, fiskur eða kjöt á undan og súpa eða grautur á eftir og svo fór ég að lesa. Ekki skólabækur - ónei. Allt annað. Amma og afi áttu nefnilega ágætis bókasafn, skáldsögur og ljóð og svo átti afi gömul tímarit uppi á háaloft þar sem líka voru geymdir merkismunir og rit úr sögu íslenskrar vinstri- og verkalýðshreyfingar. Það vakti þó ekki áhuga minn á þessum árum heldur las ég gamlar Vikur og gamla Fálka og sneri mér svo að skáldsögunum. Þarna kynntist ég bæði Birtingi og Heljarslóðarorrustu og fleiri góðum bókum.
Seinna kom röðin að ljóðunum. Amma var ákaflega ljóðelsk og kunni ótal ljóð utanbókar. Hún söng líka enda var hún lengi í Alþýðukórnum og tók seinna þátt í kór eldri borgara í Bólstaðahlíðinni. Eftir að amma fékk heilablóðfall sem gerði það að verkum að hún átti mjög erfitt með að tjá sig, voru það ljóðin sem við áttum saman. Það var nefnilega svo skrítið að þó hún gæti varla talað, þá gat hún farið með ljóð. Samtöl við hana gátu orðið mjög einhliða en þegar ég fann fram ljóðabækurnar; Jónas Hallgrímsson, Pál Ólafsson, Káinn, þá náðum við saman og amma gat tekið þátt. Þannig fórum við saman með ljóð eftir ljóð og stundum sungum við.
Því miður er orðið allt of langt síðan. Ég sá ömmu síðast í mars sl. þegar ég var síðast á Íslandi. Þá var henni farið að hraka og ekki einu sinni ljóðin megnuðu að gleðja hana.
Ég sé hana ekki aftur. Þegar ég kem til Íslands núna á miðvikudaginn verður kistulagningin að baki og aðeins jarðarförin eftir. Ég ákvað að fara til Íslands til þess að geta verið með fjölskyldunni í jarðarförinni sem verður eftir viku. Ömmu er væntanlega alveg sama núna en fyrir okkur sem eftir lifum eru hefðirnar mikilvægar. Það er líka nauðsynlegt að hitta hina afkomendur ömmu - bera saman minningar og kannski gráta svolítið.
Amma mín eða Guðmunda Lilja Ólafsdóttir eins og hún hét, átti nefnilega stóran þátt í uppeldi mínu. Þegar ég var lítil voru það nefnilega bara börn einstæðra foreldra sem komust að á skóladagheimilum eða öðrum slíkum stofnunum. Frá sjö ára aldri og fram eftir öllu borðaði ég því hádegismat hjá ömmu og afa hvern einasta virkan dag. Ef ég var eftir hádegi í skólanum þá kom ég fyrir hádegi og fékk að kúra aðeins uppi í hjá gömlu hjónunum. Ef ég var fyrir hádegi í skólanum þá kom ég eftir skóla og fékk bæði andlega og líkamlega næringu. Amma gaf mér hádegismat, sem alltaf var tvíréttaður, fiskur eða kjöt á undan og súpa eða grautur á eftir og svo fór ég að lesa. Ekki skólabækur - ónei. Allt annað. Amma og afi áttu nefnilega ágætis bókasafn, skáldsögur og ljóð og svo átti afi gömul tímarit uppi á háaloft þar sem líka voru geymdir merkismunir og rit úr sögu íslenskrar vinstri- og verkalýðshreyfingar. Það vakti þó ekki áhuga minn á þessum árum heldur las ég gamlar Vikur og gamla Fálka og sneri mér svo að skáldsögunum. Þarna kynntist ég bæði Birtingi og Heljarslóðarorrustu og fleiri góðum bókum.
Seinna kom röðin að ljóðunum. Amma var ákaflega ljóðelsk og kunni ótal ljóð utanbókar. Hún söng líka enda var hún lengi í Alþýðukórnum og tók seinna þátt í kór eldri borgara í Bólstaðahlíðinni. Eftir að amma fékk heilablóðfall sem gerði það að verkum að hún átti mjög erfitt með að tjá sig, voru það ljóðin sem við áttum saman. Það var nefnilega svo skrítið að þó hún gæti varla talað, þá gat hún farið með ljóð. Samtöl við hana gátu orðið mjög einhliða en þegar ég fann fram ljóðabækurnar; Jónas Hallgrímsson, Pál Ólafsson, Káinn, þá náðum við saman og amma gat tekið þátt. Þannig fórum við saman með ljóð eftir ljóð og stundum sungum við.
Því miður er orðið allt of langt síðan. Ég sá ömmu síðast í mars sl. þegar ég var síðast á Íslandi. Þá var henni farið að hraka og ekki einu sinni ljóðin megnuðu að gleðja hana.
Ég sé hana ekki aftur. Þegar ég kem til Íslands núna á miðvikudaginn verður kistulagningin að baki og aðeins jarðarförin eftir. Ég ákvað að fara til Íslands til þess að geta verið með fjölskyldunni í jarðarförinni sem verður eftir viku. Ömmu er væntanlega alveg sama núna en fyrir okkur sem eftir lifum eru hefðirnar mikilvægar. Það er líka nauðsynlegt að hitta hina afkomendur ömmu - bera saman minningar og kannski gráta svolítið.
4 Comments:
Innilegar samúðarkveðjur vegna ömmu þinnar. Það er leiðinlegt að vera ekki á landinu þegar ættingjar manns deyja. Ég var erlendis þegar afi minn dó og líka þegar pabbi dó og veit hvað það er sárt að fá ekki tækifæri til að kveðja. Vonandi sjáumst við þegar þú kemur til landsins. Bestu kveðjur.
Takk. Við ættum að ná að hittast, ég kem á miðvikudagskvöldið og fer á laugardaginn. Jarðarförin er svo á föstudeginum. Ég verð hjá pabba og mömmu eins og vanalega og verð með sama farsímanúmer.
Þekki þið ekki en samhryggist þér innilega. Það er allaf erfitt að vera fjarri þegar svona stendur á.
Þakka þér fyrir það. Nú er ég komin út aftur og er að reyna að koma mér í gang aftur með ritgerðina. Gengur ekkert allt of vel. Það var gott og nauðsynlegt að koma heim í jarðarförina en það var líka erfitt. Ég get ekki sagt að ég komi endurnærð heim - eh, þ.e. út til Danmerkur aftur.
Sendu inn athugasemd
<< Home